شهروندی ترکیه برای ایرانی‌ها از چند راه قانونی به دست می‌آید: پنج سال اقامت قانونی و بدون وقفه، سه سال ازدواج با شهروند ترکیه، سرمایه‌گذاری از حدود ۴۰۰ هزار دلار، و مسیرهای استثنایی مثل نخبگی یا کارت فیروزه‌ای. سریع‌ترین راه سرمایه‌گذاری است و ارزان‌ترین راه اقامت طولانی، اما هر کدام شرایط و ریسک خودش را دارد. ترکیه تابعیت دوگانه را می‌پذیرد، پس معمولاً لازم نیست پاسپورت ایرانی را کنار بگذارید
در این راهنما همه مسیرهای اخذ شهروندی ترکیه را کنار هم گذاشته‌ایم، از مسیر عادی و ازدواج تا تحصیل و سرمایه‌گذاری، و بعد سراغ مدارک، مراحل، مزایای پاسپورت ترکیه و اشتباهاتی رفته‌ایم که باعث رد شدن پرونده‌ها می‌شود
شرایط عمومی اخذ شهروندی ترکیه
قانون تابعیت ترکیه برای تقریباً همه مسیرها چند شرط پایه دارد. متقاضی باید بالغ باشد، سوءپیشینه جدی نداشته باشد، تهدیدی برای امنیت و نظم عمومی به حساب نیاید و بیماری‌ای نداشته باشد که برای سلامت عمومی خطرناک باشد. در مسیر عادی، این شرط‌ها سخت‌گیرانه‌تر هم می‌شوند:
مشاوره رایگان: برای بررسی شرایط شما در مهاجرت تحصیلی، فرم کوتاه مشاوره را پر کنید.
- داشتن درآمد یا شغلی که هزینه زندگی خود و خانواده را تأمین کند
- آشنایی کافی با زبان ترکی برای گفت‌وگوی روزمره، که در مصاحبه سنجیده می‌شود
- نیت ماندگاری در ترکیه، مثلاً با خرید خانه، کار، ازدواج یا سرمایه‌گذاری
- رفتار و سابقه اخلاقی قابل قبول در جامعه
شهروندی ترکیه حق است، اما اعطای آن در نهایت تصمیم دولت است. یعنی حتی با داشتن همه شرایط، پرونده ممکن است به دلیل استعلامات امنیتی متوقف یا رد شود و دلیلش هم همیشه اعلام نمی‌شود
راه‌های دریافت شهروندی ترکیه
۱. شهروندی ترکیه از طریق پنج سال اقامت
این مسیر عادی است. باید پنج سال پیوسته پیش از تاریخ درخواست، با اقامت قانونی در ترکیه زندگی کرده باشید. اقامت کوتاه‌مدت، خانوادگی، اقامت با مجوز کار و اقامت دائم معمولاً حساب می‌شوند. غیبت از ترکیه هم محدودیت دارد و طبق رویه رایج، مجموع غیبت در این پنج سال نباید از حدود شش ماه بیشتر شود. فاصله افتادن بین دو اقامت، حتی چند روز، ممکن است شمارش را از صفر شروع کند. برای آشنایی با انواع اقامت و شرایط تمدیدشان، مطلب انواع اقامت ترکیه را بخوانید
۲. شهروندی ترکیه از طریق ازدواج
همسر خارجی یک شهروند ترکیه بعد از دست‌کم سه سال ازدواج می‌تواند درخواست بدهد، به شرط اینکه زوجین واقعاً با هم زندگی کنند، ازدواج صوری نباشد و رفتاری خلاف وحدت خانواده وجود نداشته باشد. اداره مهاجرت در این مسیر تحقیق محلی و مصاحبه انجام می‌دهد و ازدواج‌های قراردادی که فقط برای پاسپورت انجام می‌شوند، معمولاً شناسایی و رد می‌شوند
۳. شهروندی ترکیه با خرید ملک و سرمایه‌گذاری
این سریع‌ترین مسیر است. خرید ملک به ارزش حداقل ۴۰۰ هزار دلار با تعهد نفروختن به مدت سه سال، یا سپرده‌گذاری ۵۰۰ هزار دلار در بانک‌های ترکیه، خرید اوراق دولتی یا سهام صندوق‌های سرمایه‌گذاری با همین رقم، و ایجاد اشتغال برای ۵۰ نفر از گزینه‌های این مسیرند. پاسپورت ترکیه با خرید ملک معمولاً بین ۶ ماه تا یک سال پس از تکمیل پرونده صادر می‌شود. چون این موضوع جزئیات زیادی دارد، شرایط ارزش‌گذاری، هزینه‌ها و ریسک‌ها را جدا در مطلب شهروندی ترکیه از طریق سرمایه‌گذاری توضیح داده‌ایم
نکته مهم این است که خرید ملک ارزان‌تر از این حد پاسپورت نمی‌دهد و فقط می‌تواند پایه اقامت باشد. شرایط آن را در راهنمای اقامت ترکیه با خرید ملک نوشته‌ایم
۴. شهروندی استثنایی و کارت فیروزه‌ای
دولت ترکیه می‌تواند به کسانی که در علم، فناوری، اقتصاد، هنر یا ورزش برجسته‌اند، بدون نیاز به گذراندن پنج سال اقامت تابعیت بدهد. این مسیر کاملاً صلاحدیدی است و درخواست عمومی برایش باز نیست. کارت فیروزه‌ای هم نوعی اقامت ویژه برای نیروهای متخصص و سرمایه‌گذاران است که پس از دوره گذار سه‌ساله، دارنده‌اش می‌تواند از مسیر استثنایی برای تابعیت اقدام کند
۵. شهروندی ترکیه از طریق تولد یا نسب
فرزندی که پدر یا مادرش شهروند ترکیه باشد، از بدو تولد ترک است، فارغ از محل تولد. اما به دنیا آمدن در ترکیه به‌تنهایی تابعیت نمی‌دهد، مگر در موارد نادری که کودک در غیر این صورت بی‌تابعیت بماند. پس این تصور رایج که «بچه در ترکیه به دنیا بیاید پاسپورت ترکیه می‌گیرد» درست نیست
آیا اخذ شهروندی ترکیه از طریق تحصیل ممکن است؟
مسیر مستقیمی به نام شهروندی از طریق تحصیل وجود ندارد. طبق رویه اداره مهاجرت، مدت اقامت تحصیلی در محاسبه پنج سال لازم برای تابعیت به‌طور کامل حساب نمی‌شود. راه منطقی‌تر این است که بعد از فارغ‌التحصیلی با مجوز کار یا اقامت دیگری ادامه دهید و پنج سال را از آنجا کامل کنید. پیش از برنامه‌ریزی، نحوه شمارش را برای وضعیت خودتان استعلام کنید چون رویه‌ها تغییر می‌کند
مقایسه مسیرهای شهروندی ترکیه
جدول زیر کمک می‌کند ببینید کدام مسیر به وضعیت شما نزدیک‌تر است. زمان‌ها تقریبی است و به حجم پرونده‌ها و استعلامات بستگی دارد
| مسیر | شرط اصلی | حداقل زمان تا درخواست | زمان رسیدگی تقریبی |
|---|---|---|---|
| اقامت طولانی | ۵ سال اقامت قانونی پیوسته | ۵ سال | ۱ تا ۲ سال |
| ازدواج | ۳ سال ازدواج و زندگی مشترک | ۳ سال | ۶ ماه تا ۱ سال و بیشتر |
| سرمایه‌گذاری ملکی | ملک حداقل ۴۰۰ هزار دلار و ۳ سال نگهداری | بلافاصله پس از خرید | ۶ ماه تا ۱ سال |
| سپرده بانکی یا اوراق | حداقل ۵۰۰ هزار دلار و ۳ سال نگهداری | بلافاصله | ۶ ماه تا ۱ سال |
| استثنایی | صلاحدید دولت | متغیر | متغیر |
| نسب | پدر یا مادر ترک | از تولد | چند ماه برای ثبت |
مدارک و مراحل دریافت شهروندی ترکیه
مدارک بسته به مسیر فرق می‌کند، اما هسته اصلی تقریباً ثابت است: پاسپورت و ترجمه رسمی آن، شناسنامه و سند ازدواج ترجمه و تأییدشده، گواهی عدم سوءپیشینه از ایران و ترکیه، کارت اقامت و سابقه اقامت، مدرک درآمد یا شغل، گواهی سلامت و عکس. در مسیر سرمایه‌گذاری، گواهی ارزش‌گذاری ملک و سند یا گواهی بانکی هم اضافه می‌شود
- تکمیل مدارک و ثبت درخواست در اداره ثبت احوال یا اداره مهاجرت استان محل اقامت
- تشکیل کمیسیون و مصاحبه، که در مسیر عادی زبان ترکی و میزان آشنایی با جامعه را می‌سنجد
- استعلامات امنیتی و بررسی پرونده در وزارت کشور
- صدور تصمیم و ثبت در سامانه ثبت احوال
- گرفتن کارت ملی ترکیه و سپس درخواست پاسپورت
اشتباه رایجی که می‌بینیم این است که متقاضیان در مسیر پنج‌ساله، تمدید اقامت را به روزهای آخر موکول می‌کنند و یک فاصله کوتاه بین دو اقامت می‌افتد. همین چند روز ممکن است سال‌ها سابقه را بسوزاند. تقویم تمدید را از چند ماه قبل جلو ببرید
مزایای شهروندی ترکیه برای ایرانیان
- سفر بدون ویزا یا با ویزای فرودگاهی به بیش از ۱۰۰ کشور، از جمله ژاپن، کره جنوبی، برزیل و بسیاری از کشورهای آسیای میانه
- امکان درخواست ویزای سرمایه‌گذاری E-2 آمریکا، چون ترکیه جزو کشورهای دارای معاهده با آمریکاست
- حق کار، تحصیل و دریافت خدمات دولتی مثل یک شهروند، از جمله شهریه دانشجویی داخلی
- عدم نیاز به تمدید اقامت و تابعیت برای همسر و فرزندان زیر ۱۸ سال در بیشتر مسیرها
- امکان حفظ پاسپورت ایرانی، چون ترکیه تابعیت دوگانه را می‌پذیرد
ویزای آمریکا و ویزای کانادا با پاسپورت ترکیه
دارندگان پاسپورت ترکیه برای آمریکا و کانادا همچنان ویزا لازم دارند؛ اما تجربه نشان می‌دهد درخواست ویزا با پاسپورت ترکیه معمولاً روند ساده‌تری از پاسپورت ایرانی دارد و محدودیت‌های خاص اتباع ایرانی به آن اعمال نمی‌شود. با این حال، افسر ویزا سابقه و وابستگی‌های شما را هم بررسی می‌کند و پاسپورت ترکیه تضمین صدور ویزا نیست. برای شینگن هم ویزا لازم است
نکته مهم برای آقایان
مردانی که در سنین خدمت تابعیت می‌گیرند، ممکن است مشمول سربازی ترکیه شوند. قانون ترکیه برای کسانی که بالای سن مشخصی تابعیت گرفته‌اند یا در خارج زندگی می‌کنند، گزینه‌های معافیت یا خدمت با پرداخت هزینه پیش‌بینی کرده است. شرایط دقیق را پیش از اقدام با وکیل بررسی کنید
پرسش‌های متداول درباره شهروندی ترکیه
آیا با شهروندی ترکیه پاسپورت ایرانی باطل می‌شود؟
از نظر ترکیه خیر، چون تابعیت دوگانه پذیرفته شده است. ایران هم تابعیت دوم را به رسمیت نمی‌شناسد اما پاسپورت ایرانی شما را باطل نمی‌کند و در ایران همچنان ایرانی محسوب می‌شوید
شرایط اخذ شهروندی ترکیه از طریق اقامت توریستی چیست؟
اقامت کوتاه‌مدت یا توریستی هم در محاسبه پنج سال حساب می‌شود، به شرط پیوستگی و رعایت سقف غیبت. اما تمدید اقامت توریستی در سال‌های اخیر سخت‌تر شده و ممکن است برای پنج سال پیوسته قابل اتکا نباشد
آیا برای شهروندی ترکیه آزمون زبان لازم است؟
در مسیر عادی، آزمون کتبی رسمی وجود ندارد اما در مصاحبه، صحبت به ترکی و آشنایی با فرهنگ سنجیده می‌شود. در مسیر سرمایه‌گذاری شرط زبان وجود ندارد
شهروندی ترکیه با خرید ملک چقدر طول می‌کشد؟
پس از خرید و تکمیل مدارک، معمولاً ۶ ماه تا یک سال. استعلامات امنیتی برای بعضی ملیت‌ها، از جمله ایرانی‌ها، گاهی زمان را طولانی‌تر می‌کند
همسر و فرزندان هم شهروندی ترکیه می‌گیرند؟
در مسیر سرمایه‌گذاری، همسر و فرزندان زیر ۱۸ سال و فرزندان وابسته همراه متقاضی اصلی تابعیت می‌گیرند. در مسیر عادی هر فرد بزرگسال باید شرایط را خودش داشته باشد
جمع‌بندی
شهروندی ترکیه برای کسی که سرمایه کافی دارد، از راه سرمایه‌گذاری در کمتر از یک سال ممکن است و برای بقیه، با پنج سال اقامت پیوسته یا سه سال ازدواج واقعی قابل دستیابی است. کلید موفقیت در مسیر عادی، حفظ پیوستگی اقامت و آماده کردن پرونده‌ای بی‌نقص است. اگر هنوز درباره خود مهاجرت و انتخاب مسیر اقامت مطمئن نیستید، راهنمای مهاجرت به ترکیه برای ایرانیان نقطه شروع خوبی است و برای بررسی دقیق شرایط پرونده‌تان می‌توانید از مشاوره مهاجرت سایا گروپ کمک بگیرید
